MSSF 16 Leasing – model jednego bilansu w praktyce

Zakres standardu i zwolnienia z ujmowania

MSSF 16 nie obejmuje m.in. leasingów dot. poszukiwania zasobów mineralnych, aktywów biologicznych u leasingobiorcy (MSR 41), umów koncesjonowanych (KIMSF 12) oraz licencji IP (MSSF 15 u leasingodawcy, MSR 38 u leasingobiorcy – pkt 3), leasingobiorca może jednak dobrowolnie objąć standardem leasingi innych WNiP (pkt 4).

Dwa praktyczne zwolnienia z pełnego ujmowania (pkt 5-8): leasingi krótkoterminowe (okres do 12 miesięcy, bez opcji kupna – elekcja per klasa bazowego składnika aktywów) oraz leasingi aktywów o niskiej wartości (elekcja per pojedynczy leasing). W obu przypadkach opłaty ujmuje się jako koszt liniowo albo inną systematyczną metodą, jeżeli lepiej odzwierciedla wzorzec korzyści, bez ROU i zobowiązania.

Ocena „niskiej wartości" jest bezwzględna, niezależna od istotności dla leasingobiorcy (pkt B4) – przykłady z załącznika B: tablety, laptopy, drobne wyposażenie biurowe, telefony (B8). Samochody co do zasady nie kwalifikują się, bo nowy samochód zazwyczaj nie ma niskiej wartości (B6).

Identyfikacja leasingu – najczęstsze pole błędów

Umowa zawiera leasing, jeśli przekazuje prawo do sprawowania kontroli nad użytkowaniem zidentyfikowanego składnika aktywów przez dany okres w zamian za wynagrodzenie (pkt 9). Test kontroli wymaga łącznego spełnienia dwóch warunków przez cały okres użytkowania (B9): (1) klient ma prawo do uzyskania zasadniczo wszystkich korzyści ekonomicznych z użytkowania składnika aktywów oraz (2) klient ma prawo do kierowania tym, jak i w jakim celu składnik jest wykorzystywany.

Znaczące prawo dostawcy do zastąpienia składnika aktywów wyklucza istnienie zidentyfikowanego składnika – ale tylko gdy dostawca ma zarówno praktyczną możliwość podstawienia innego aktywa przez cały okres, jak i osiągnąłby z tego korzyść ekonomiczną (B14), rzadko wykorzystywane lub nieopłacalne prawo do zamiany nie jest znaczące. Gdy klient nie potrafi tego łatwo ocenić, zakłada, że prawo do zastąpienia nie jest znaczące (B19) – w praktyce działa to na korzyść rozpoznania leasingu.

Prawo do kierowania użytkowaniem istnieje, gdy klient decyduje, jak i w jakim celu składnik jest wykorzystywany w okresie użytkowania, albo gdy stosowne decyzje podjęto już wcześniej, a klient obsługuje składnik według własnych poleceń, których dostawca nie może zmieniać, lub sam zaprojektował składnik z góry przesądzając jego wykorzystanie (B24), prawa ograniczone do obsługi/konserwacji oraz prawa ochronne dostawcy nie wykluczają kontroli klienta (B27, B30). Ma to szczególne znaczenie przy umowach nazwanych jako usługowe – outsourcing floty, centrum danych, magazynowanie – które mogą w istocie zawierać leasing zidentyfikowanego, fizycznie odrębnego składnika aktywów (pkt B20).