MSSF 17 Umowy ubezpieczenia – co powinien wiedzieć księgowy spoza branży ubezpieczeniowej?
MSSF 17 to jeden z najbardziej złożonych standardów MSSF – zastąpił MSSF 4 i obowiązuje jednostki stosujące MSSF od okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 r. W praktyce dotyczy przede wszystkim zakładów ubezpieczeń i reasekuracji, ale jego zakres jest określany przez rodzaj wystawionej umowy, a nie status regulacyjny jednostki, dlatego w określonych sytuacjach może mieć zastosowanie również do podmiotu spoza branży ubezpieczeniowej.
Dla większości czytelników spoza tej branży nie będzie jednak standardem stosowanym samodzielnie. Warto go znać choćby pobieżnie z trzech praktycznych powodów:
- definicja umowy ubezpieczenia jest szeroka i może objąć elementy pozornie „nieubezpieczeniowych” umów zawieranych przez zwykłe spółki (np. niektóre umowy o kartę kredytową) – standard wprost wskazuje granice, które trzeba znać, żeby wiedzieć, kiedy MSSF 17 nie ma zastosowania;
- spółki analizujące lub konsolidujące zakłady ubezpieczeń (grupy kapitałowe, transakcje M&A) muszą rozumieć logikę sprawozdań sporządzonych wg MSSF 17;
- standard fundamentalnie zmienił sposób prezentacji wyniku ubezpieczyciela – zniknęła tradycyjna „składka przypisana brutto” jako przychód, co wpływa na to, jak czyta się sprawozdania kontrahentów lub spółek z grupy działających w ubezpieczeniach.
Zakres standardu
Jednostka stosuje MSSF 17 do: umów ubezpieczenia (w tym reasekuracji czynnej), umów reasekuracji biernej oraz umów inwestycyjnych z uznaniowym udziałem w zyskach, o ile jednostka wystawia też umowy ubezpieczenia (pkt 3). Ze standardu wyłączone są m.in.: gwarancje producenta/sprzedawcy przy sprzedaży towarów (MSSF 15), świadczenia pracownicze (MSR 19), niektóre opłaty licencyjne i warunkowe opłaty leasingowe, zapłata warunkowa w połączeniu jednostek (MSSF 3) (pkt 7). Szczególne reguły dotyczą m.in. gwarancji finansowych oraz umów o kartę kredytową – co istotne dla spółek spoza branży ubezpieczeniowej. Gwarancje finansowe są co do zasady rozliczane poza MSSF 17, z wyjątkiem określonej możliwości wyboru dla wystawców, którzy wcześniej traktowali je jako umowy ubezpieczenia (pkt 7(e)). Odrębne zasady dotyczą kart kredytowych i podobnych umów – w określonych przypadkach MSSF 9 może wymagać wydzielenia komponentu ochrony ubezpieczeniowej, do którego stosuje się MSSF 17 (pkt 7(h)).
Definicja umowy ubezpieczenia i test istotności ryzyka
Umowa ubezpieczenia to umowa, na mocy której jedna strona przyjmuje znaczące ryzyko ubezpieczeniowe od drugiej strony, godząc się zrekompensować jej negatywny wpływ określonego niepewnego przyszłego zdarzenia (Dodatek A). Ryzyko ubezpieczeniowe to ryzyko inne niż finansowe, przeniesione z ubezpieczonego na ubezpieczyciela (B7) – ryzyko rezygnacji, wydłużenia trwania umowy czy ryzyko kosztowe nim nie jest (B14). Test istotności nie ma progu procentowego: ryzyko jest znaczące, jeśli w którymkolwiek pojedynczym scenariuszu o treści ekonomicznej zdarzenie ubezpieczeniowe mogłoby oznaczać wypłatę znaczących dodatkowych kwot – nawet gdy prawdopodobieństwo jest znikome lub oczekiwana wartość bieżąca tych kwot jest niewielka na tle całości (B18-B19). To właśnie ta cecha sprawia, że definicja bywa szersza, niż się intuicyjnie wydaje, i dlatego spółki oferujące produkty z elementem ryzyka niefinansowego – np. gwarancje wykonania niebędące gwarancjami finansowymi czy usługi rozliczane stałą opłatą (pkt 8) – powinny świadomie sprawdzić wyłączenia z pkt 7-8, a nie zakładać automatycznie, że MSSF 17 ich nie dotyczy.
Wykorzystałeś swój limit bezpłatnych treści
Pozostałe 70% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników portalu. Zaloguj się, wybierz plan abonamentowy albo kup dostęp do artykułu/dokumentu.
Zaloguj się
