Rozliczenie VAT w systemie kaucyjnym

Czym jest system kaucyjny?

Celem wprowadzenia systemu kaucyjnego jest wspieranie recyklingu.

Począwszy od 1 października 2025 r., określone grupy przedsiębiorców zobowiązane są do pobierania dodatkowej opłaty (kaucji) za wybrane rodzaje opakowań. Systemem zostaną objęte:

• butelki jednorazowego użytku wykonane z tworzyw sztucznych, przeznaczone na napoje o pojemności do 3 litrów, wraz z zakrętkami i wieczkami z tworzyw sztucznych, z wyłączeniem butelek szklanych lub metalowych, których zamknięcia są wykonane z tworzyw sztucznych,
• metalowe puszki o pojemności do 1 litra,
• szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.

Przedsiębiorcy wprowadzający do obrotu napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym będą zobowiązani do umieszczania na nich oznaczeń wskazujących na objęcie systemem oraz wysokość kaucji.

Kaucja będzie zwracana przez część przedsiębiorców w chwili oddania opakowania. Obowiązek przyjmowania opakowań i zwrotu kaucji obejmie wszystkie placówki handlowe, oferujące produkty w opakowaniach oznaczonych kaucją – w tym także drogerie, apteki, sklepy sportowe oraz stacje benzynowe, posiadające takie produkty w ofercie. Należy jednak zaznaczyć, że obowiązek odbioru opakowań dotyczyć będzie wyłącznie placówek o powierzchni handlowej przekraczającej 200 m². Mniejsze sklepy będą mogły przyjmować opakowania, lecz nie będą do tego zobligowane. Wyjątek stanowią placówki o powierzchni poniżej 200 m², w których sprzedawane są napoje w szklanych butelkach wielokrotnego użytku – dotyczy to w szczególności piwa. Takie sklepy co do zasady również będą pełnić funkcję punktów zwrotu opakowań.

Punktami zwrotu opakowań objętych kaucją będą również automaty kaucyjne, które nie muszą być zlokalizowane wewnątrz sklepów. Ponadto, we współpracy z operatorami systemu, możliwe będzie tworzenie tymczasowych punktów zbiórki, na przykład podczas dużych wydarzeń kulturalnych lub sportowych. Konsument będzie mógł oddać opakowanie w dowolnym punkcie zbiórki bez konieczności okazywania dowodu zakupu, takiego jak paragon. Zwrot kaucji nastąpi wyłącznie po weryfikacji, czy dane opakowanie podlega systemowi kaucyjnemu. Dopuszczalny będzie również zwrot kaucji pobranej za opakowanie w przypadku zwrotu odpadów opakowaniowych, o ile będą one prawidłowo oznaczone w ramach systemu kaucyjnego.

System kaucyjny a rozliczenia VAT

System kaucyjny będzie funkcjonował w oparciu o następujące zasady:

• system obejmie całe terytorium Polski – co oznacza, że wszystkie krajowe transakcje dotyczące sprzedaży lub nabycia napojów w objętych nim opakowaniach będą podlegały regulacjom systemu kaucyjnego; jednocześnie transakcje transgraniczne zostaną z niego wyłączone, a więc sprzedaż napojów do kontrahentów z państw UE oraz krajów trzecich nie będzie objęta tym systemem,
• zamknięty obieg kaucji – w ramach systemu kaucja od opakowań objętych regulacjami będzie pobierana na każdym etapie obrotu produktem w opakowaniu na napoje; oznacza to, że kaucja będzie naliczana zarówno przy sprzedaży produktu przez producenta do dystrybutora, jak i przy sprzedaży przez dystrybutora do placówki handlowej (sklepu), a także przy sprzedaży na rzecz konsumenta,
• kaucja nie będzie objęta VAT – system kaucyjny ma być co do zasady neutralny podatkowo na gruncie VAT; skutki w podatku VAT będą dotyczyć głównie tzw. podmiotu wprowadzającego produkty w opakowaniach na napoje (producenta, importera, podmiotu dokonującego WNT napojów w opakowaniach objętych systemem), który stanie się podatnikiem VAT w przypadku braku zwrotu opakowania,
• za zapłatę podatku VAT od niezwróconych kaucji odpowiadać będzie tzw. podmiot reprezentujący, czyli jednostka odpowiedzialna za prowadzenie i funkcjonowanie systemu kaucyjnego.

W finalnych objaśnieniach podatkowych z 29 sierpnia 2025 r. Ministerstwo Finansów przedstawiło szereg praktycznych wskazówek dotyczących rozliczania VAT w ramach systemu kaucyjnego. Wskazano m.in. na następujące kwestie: