System kaucyjny w jednostkach nieprowadzących zwrotu opakowań a księgowe ujęcie
System kaucyjny dla opakowań po napojach stanowi jedno z kluczowych rozwiązań wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz zwiększenie poziomu recyklingu odpadów opakowaniowych. W Polsce jego wdrożenie wynika z przepisów krajowych dostosowujących regulacje do wymogów Unii Europejskiej w zakresie ograniczania odpadów i zwiększania odzysku surowców. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami system kaucyjny zaczął funkcjonować od 1 października 2025 r., obejmując wybrane rodzaje opakowań po napojach wprowadzanych do obrotu na rynku krajowym.
Istota systemu kaucyjnego
Istotą systemu kaucyjnego jest pobieranie od konsumenta zwrotnej kaucji przy zakupie napoju w określonym opakowaniu. Kaucja ta nie stanowi elementu ceny produktu, lecz depozyt, który konsument może odzyskać po zwrocie pustego opakowania. Mechanizm ten ma zachęcać do oddawania zużytych opakowań i umożliwiać ich ponowne wykorzystanie lub przetworzenie. W praktyce oznacza to powstanie dodatkowego strumienia rozliczeń pomiędzy producentami, operatorami systemu kaucyjnego oraz jednostkami handlowymi uczestniczącymi w systemie.
System obejmuje w szczególności jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych do 3 litrów, puszki metalowe do 1 litra oraz butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra. W momencie sprzedaży napoju sprzedawca pobiera od klienta kaucję, która następnie podlega rozliczeniu w ramach systemu kaucyjnego po zwrocie opakowania.
Nie wszystkie jednostki handlowe będą jednak prowadzić zbiórkę opakowań i obsługiwać ich zwrot. Zgodnie z przepisami obowiązek przyjmowania zwrotów dotyczy przede wszystkim sklepów o powierzchni sprzedaży przekraczającej 200 m². Mniejsze placówki handlowe mogą przystąpić do systemu dobrowolnie, jednak nie mają takiego obowiązku. W praktyce oznacza to, że część sklepów będzie jedynie pobierać kaucję przy sprzedaży napojów, nie prowadząc jednocześnie punktu zwrotu opakowań. W wielu większych placówkach zwroty będą realizowane za pomocą specjalnych automatów do zbiórki opakowań, natomiast w mniejszych sklepach – jeśli zdecydują się uczestniczyć w systemie – przyjmowanie opakowań może odbywać się manualnie.
Taka konstrukcja systemu powoduje określone konsekwencje dla rachunkowości jednostek handlowych. Szczególne znaczenie ma prawidłowe ujęcie pobieranej kaucji w księgach rachunkowych, jej ewidencja oraz rozliczenia z operatorem systemu kaucyjnego. W przypadku jednostek handlowych, które nie prowadzą punktów zwrotu opakowań, pojawiają się dodatkowe wątpliwości dotyczące charakteru pobieranych środków oraz sposobu ich prezentacji w sprawozdaniu finansowym.
W dalszej części artykułu omówione zostaną zasady ewidencji księgowej kaucji w jednostkach handlowych nieprowadzących punktów zwrotu opakowań, ze szczególnym uwzględnieniem momentu jej pobrania, rozliczeń z operatorem systemu oraz wpływu tych operacji na wynik finansowy jednostki.
Wykorzystałeś swój limit bezpłatnych treści
Pozostałe 67% artykułu dostępne jest dla zalogowanych użytkowników portalu. Zaloguj się, wybierz plan abonamentowy albo kup dostęp do artykułu/dokumentu.
Zaloguj się
